Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Quân lực Việt Nam Cộng hòa Republic of Vietnam Armed Forces | |
---|---|
![]() Huy hiệu | |
Hoạt động | 1955 – 1975 |
Quốc gia | ![]() |
Phân loại | Lực lượng vũ trang |
Tên khác | Quân đội Việt Nam Cộng hòa Quân đội Sài Gòn |
Khẩu hiệu | Tổ quốc - Danh dự - Trách nhiệm[1] |
Tham chiến | - Chiến tranh đặc biệt 1961–1965 - Chiến dịch Mậu Thân 1968 - Chiến dịch Lam Sơn 719 1971 - Mùa hè đỏ lửa 1972 - Hải chiến Hoàng Sa 1974 Chiến dịch Mùa Xuân 1975 |
Các tư lệnh | |
Chỉ huy nổi tiếng | - Lê Văn Tỵ - Trần Văn Đôn - Dương Văn Minh - Nguyễn Khánh - Trần Thiện Khiêm - Đỗ Cao Trí - Nguyễn Văn Thiệu - Đỗ Mậu - Nguyễn Hữu Có - Cao Văn Viên - Nguyễn Cao Kỳ - Nguyễn Chánh Thi - Ngô Quang Trưởng - Phạm Văn Phú - Lê Minh Đảo |
Huy hiệu | |
Quân kỳ 1 | ![]() |
Quân kỳ 2[a] | ![]() |
Quân lực Việt Nam Cộng hòa (Viết tắt: QLVNCH; tiếng Anh: Republic of Vietnam Armed Forces, viết tắt RVNAF) là lực lượng quân đội của Việt Nam Cộng hòa, thành lập vào năm 1955 và giải thể vào năm 1975 cùng với sự sụp đổ của chế độ Việt Nam Cộng hòa. Vào cuối năm 1972, đây là lực lượng quân đội có quy mô lớn nhất Đông Nam Á, lớn thứ hai châu Á và lớn thứ tư thế giới.[2]
Tên gọi
Tên tiếng Anh của Quân lực Việt Nam Cộng hòa (QLVNCH) là Republic of Vietnam Armed Forces (Các lực lượng vũ trang VNCH) hay viết tắt là RVNAF. Trong các tài liệu của Hoa Kỳ, họ rất ít nhắc đến từ này mà dùng từ ARVN , tức là Army of the Republic of Vietnam hay Lục quân Việt Nam Cộng hòa, được dùng phổ biến do đây là lực lượng chiến đấu chính của QLVNCH.
Tổ chức
- Bài chi tiết: Tổ chức Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Tổ chức
Quân lực Việt Nam Cộng hòa gồm các quân chủng chính:
Và các binh chủng:
Binh chủng Nhảy dù Việt Nam Cộng hòa
Thủy quân lục chiến Việt Nam Cộng hòa
Lực lượng Biệt động quân Việt Nam Cộng hòa
Binh chủng Thiết giáp Việt Nam Cộng hòa
Binh chủng Pháo binh Việt Nam Cộng hòa
Công binh Việt Nam Cộng hòa
Địa phương quân và nghĩa quân
Các vùng chiến thuật và quân khu
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5a/Vietnam%2C_Man%C3%B6ver%2C_1963.jpg/220px-Vietnam%2C_Man%C3%B6ver%2C_1963.jpg)
Về mặt quân sự, năm 1961 thành lập các vùng chiến thuật, đến năm 1970 đổi tên là Quân khu. Lúc đầu có 3 vùng chiến thuật được đánh số 1, 2, 3, đến năm 1964 lập thêm vùng chiến thuật 4. Mỗi vùng chiến thuật do 1 quân đoàn phụ trách. Dưới vùng chiến thuật là các khu chiến thuật do 1 sư đoàn phụ trách. Bộ tư lệnh quân đoàn đồng thời là Bộ tư lệnh vùng chiến thuật (trừ quân đoàn 2), còn Bộ tư lệnh sư đoàn đồng thời là Bộ tư lệnh khu chiến thuật. Các vùng chiến thuật có địa giới như sau:
- Vùng I chiến thuật, Bộ chỉ huy ở Đà Nẵng, gồm 5 tỉnh:
- Khu 11 chiến thuật, gồm 2 tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên
- Khu 12 chiến thuật, gồm 2 tỉnh Quảng Tín, Quảng Ngãi
- Đặc khu Quảng Nam, gồm tỉnh Quảng Nam và thị xã Đà Nẵng
- Vùng II chiến thuật, Bộ tư lệnh vùng 2 chiến thuật ở Nha Trang, nhưng Bộ tư lệnh quân đoàn 2 ở Pleiku (từ giữa tháng 3 năm 1975 phải chuyển về Nha Trang), gồm 12 tỉnh:
- Vùng III chiến thuật, Bộ chỉ huy ở Biên Hòa, gồm 10 tỉnh:
- Khu 31 chiến thuật, gồm 3 tỉnh Tây Ninh, Hậu Nghĩa, Long An
- Khu 32 chiến thuật, gồm 3 tỉnh Phước Long, Bình Long, Bình Dương
- Khu 33 chiến thuật, gồm 4 tỉnh Bình Tuy, Phước Tuy, Long Khánh, Biên Hòa và thị xã Vũng Tàu
- Vùng IV chiến thuật, Bộ chỉ huy ở Cần Thơ, gồm 16 tỉnh:
- Khu chiến thuật Định Tường, gồm 4 tỉnh Kiến Tường, Định Tường, Gò Công, Kiến Hòa
- Khu 41 chiến thuật, gồm 7 tỉnh Kiến Phong, Châu Đốc, Vĩnh Long, Vĩnh Bình, An Giang, Kiên Giang, Sa Đéc
- Khu 42 chiến thuật, gồm 5 tỉnh Phong Dinh, Chương Thiện, Ba Xuyên, Bạc Liêu, An Xuyên
Ngày 1/7/1970, 4 vùng chiến thuật chuyển thành 4 Quân khu, thì bỏ cấp khu chiến thuật.
- Quân khu I gồm 5 tỉnh Thừa Thiên, Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Tín, Quảng Ngãi và đặc khu Đà Nẵng.
- Quân khu II gồm 12 tỉnh và đặc khu Cam Ranh với diện tích 78.841 km vuông, chiếm gần phân nửa lãnh thổ Việt Nam Cộng Hòa nhưng chỉ có gần 3 triệu dân sinh sống.
- Quân khu III gồm 11 tỉnh[b] và đặc khu Vũng Tàu. Biệt khu Thủ đô (Sài Gòn - Gia Định) cũng trực thuộc vào quân khu.
- Quân khu IV có 16 tỉnh.
Các tỉnh về mặt quân sự là các tiểu khu, còn các quận là các chi khu.
Quân số
Quân số VNCH tăng dần theo thời gian chiến tranh:[3]
- Năm 1954: 90.000
- Năm 1955: 100.000
- Năm 1960: ~ 150.000, và 25.000 vệ binh[c]
- Năm 1962: 219.000, và 77.000 người thuộc Lực lượng Bảo vệ Dân sự, 99.500 người thuộc Quân đoàn Tự vệ.
- Năm 1963: 225.000, và 86.000 thuộc Lực lượng Bảo vệ Dân sự, 104.000 thuộc Quân đoàn Phòng vệ.
- Năm 1967: ~ 750.000 (tất cả đơn vị)
- Năm 1969: 1.045.500
Lịch sử
- Bài chi tiết: Lịch sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Tiền thân của Quân lực Việt Nam Cộng hòa là Quân đội Quốc gia Việt Nam thuộc Liên hiệp Pháp, chủ yếu là Bảo an đoàn, Bảo chính đoàn. Ngày Truyền thống (còn gọi là ngày Quân lực) là ngày 19 tháng 6.
Quân lực Việt Nam Cộng hòa được Hoa Kỳ cung cấp trang bị rất hùng hậu với sức cơ động cao và hỏa lực mạnh, nhận được sự hỗ trợ rất lớn của Hoa Kỳ và các đồng minh, có nhiều các lực lượng hỗ trợ, với quân số thường trực và chính quy rất đông[d] để chống lại Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, lực lượng vũ trang chính quy của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và là bộ phận tại miền Nam Việt Nam của Quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tuy vậy, khác với đối phương được tổ chức đơn giản, gọn nhẹ và hiệu quả cao, Quân lực Việt Nam Cộng hòa là một quân đội được xây dựng, trang bị và chỉ huy mô phỏng hoàn toàn theo kiểu Hoa Kỳ nên rất tốn kém. Nền kinh tế Việt Nam Cộng hòa, vốn nhỏ bé chưa vững mạnh và từ năm 1963 thì lệ thuộc Hoa Kỳ cho nên đã không thể cáng đáng được kinh phí này, nên đã gần như phải dựa hoàn toàn vào viện trợ của Hoa Kỳ để có thể thực hiện tác chiến trước lực lượng đối phương có chiến thuật, chiến lược phù hợp với hình thái chiến tranh thực địa hơn.
Tham gia đảo chính
Trong quá trình tồn tại của mình, Quân lực Việt Nam Cộng hòa nhiều lần tham gia các biến cố chính trị, mà cao điểm là cuộc Đảo chính năm 1963 lật đổ Tổng thống Ngô Đình Diệm, và sau đó các tướng lĩnh của quân đội nắm quyền chi phối Chính phủ Việt Nam Cộng hòa (kể cả khi đã chuyển sang giai đoạn chính thể dân sự) đến ngày chính phủ này sụp đổ năm 1975.
Việt Nam hóa chiến tranh
Việt Nam hóa (Vietnamization) là một thay đổi chiến lược chiến tranh quan trọng của Hoa Kỳ và là một thay đổi vô cùng quan trọng đối với Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Dưới sự hỗ trợ của Hoa Kỳ, Quân lực Việt Nam Cộng hòa sẽ được nâng cấp và tăng cường nhằm hiện đại hóa và nâng cao năng lực chiến đấu. Nhưng điều này cũng đồng nghĩa vai trò gánh vác toàn bộ chiến tranh Việt Nam sẽ chuyển dần sang cho quân đội này. Năm 1971, chỉ riêng hoạt động của Không lực Việt Nam Cộng hòa đã chiếm 63% hoạt động không quân của lực lượng chống cộng.[4]
Khi Hoa Kỳ giảm viện trợ xuống còn 1,1 tỷ đô la vào năm 1974, nền kinh tế Việt Nam Cộng hòa lâm vào cuộc khủng hoảng với lạm phát ở mức 200%.[5] Quân lực Việt Nam Cộng hòa vốn không được tổ chức thích hợp, sử dụng hỏa lực quá tốn kém lại cộng thêm nạn tham nhũng nên đã rơi vào tình trạng thiếu kinh phí để duy trì mức hoạt động như trước. Cùng với đó, sự yếu ớt về tinh thần chiến đấu của binh sĩ và những sai lầm từ cấp chỉ huy khiến các kế hoạch tác chiến nhanh chóng thất bại. Chỉ sau 55 ngày đêm Chiến dịch Mùa Xuân 1975 của Quân đội Nhân dân Việt Nam và Quân Giải phóng miền Nam, lực lượng quân đội với hơn 1 triệu quân này đã hoàn toàn tan rã.
Quân lực Việt Nam Cộng hòa có sức mạnh bị đánh giá phụ thuộc rất lớn vào sức mạnh của không quân. Trong cuộc tấn công Lễ Phục Sinh năm 1972, điều này đã được thấy rõ, các cuộc tấn công lớn chỉ có thể tiến hành dưới sự yểm trợ mạnh mẽ của không quân. Khi Hoa Kỳ rút quân khỏi Nam Việt Nam, Không quân VNCH được đánh giá là có thể thay thế Không quân Hoa Kỳ trong tác chiến. Tuy nhiên, việc cắt giảm viện trợ vào năm 1975 dẫn đến máy bay và trực thăng của Không quân VNCH thiếu bảo trì và phụ tùng nghiêm trọng.[4]
Đầu hàng và bị giải giới
Trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975, tổng thống Dương Văn Minh ra lệnh Quân lực Việt Nam Cộng hòa đầu hàng Quân Giải phóng miền Nam. Tuyên bố được đọc trên hệ thống truyền thanh quốc gia (miền Nam). Trong đó chỉ rõ, ngưng nổ súng, ở yên vị trí tại chỗ, và chờ giải giáp.[6]
Giam giữ và cải tạo
Sau năm 1975, viên chức và sĩ quan, binh lính VNCH được tổ chức học tập cải tạo chính trị.[7] Một số bị giam giữ với thời hạn dài.
Thiệt hại trong Chiến tranh Việt Nam
Trong suốt lịch sử hoạt động của quân đội này, 250.000 binh sĩ đã thiệt mạng, trong đó gần 40.000 thiệt mạng trong năm 1972.[8]
Nội dung khác
Nghĩa trang
Nghĩa trang Quân đội Biên Hòa là khu nghĩa trang lớn của quân đội này; là nơi chôn cất 16.000 lính VNCH chết trận.[9] Nghĩa trang này sau năm 1975 thuộc khu vực cấm nên dần hoang tàn. Năm 2006, Nghĩa trang Quân đội Biên Hòa được trao trả cho địa phương quản lý,[10] trong những năm sau đó thì khu nghĩa trang được tu sửa và được tự do vào thăm viếng như một trong những hành động thiện chí để tiến tới công cuộc hòa hợp và hòa giải dân tộc.
Khu vực tưởng niệm
Ở ngoài Việt Nam, cộng đồng người Việt hải ngoại đã xây dựng một số đài kỷ niệm các quân nhân Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Cộng đồng người Úc gốc Việt ở Úc vào thập niên 1990 đã xây tượng đài tưởng niệm ở Cabra-Vale, thuộc thành phố Fairfield, ngoại ô Sydney, thuộc tiểu bang New South Wales. Sau đó các cộng đồng người gốc Việt ở một số thành phố Hoa Kỳ cũng xúc tiến xây nên một số khu kỷ niệm ở địa phương.
Hoa Kỳ
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Thuong_Tiec.jpg/200px-Thuong_Tiec.jpg)
- Westminster, California: Freedom Park (29 Tháng 4, 2003)[11]
- Houston, Texas: đường Bellaire[12] (11 Tháng 6, 2005)[13][14]
- West Valley City, Utah: Utah Cultural Celebration Center (22 Tháng 9, 2007)[15]
- Wichita, Kansas: Veterans Memorial Park (21 Tháng 7, 2012)
- Orlando, Florida: Baldwin Memorial Park (27 Tháng 4, 2013)[16]
- Arlington, Texas: Arlington Veterans Park[17] (25 Tháng 10, 2015)[18]
Úc
- Perth, Tây Úc: Kings Park (7 Tháng 12, 2002)
- Brisbane, Queensland: Roma Street Parklands (16 Tháng 9, 2005)[19]
- Dandenong, Victoria (30 Tháng 4, 2005)[20]
- Adelaide, Nam Úc (15 Tháng 10, 2006)[21]
Hoạt động tưởng niệm
Các cựu quân nhân của Quân lực Việt Nam Cộng hòa và các chính khách Việt Nam Cộng hòa đang cư trú tại nhiều nước ngoài Việt Nam vẫn thường xuyên tổ chức các ngày lễ tưởng niệm quân đội này. Vào năm 2015, tại Seattle của Mỹ, họ đã tổ chức kỷ niệm 50 năm Quân lực Việt Nam Cộng hòa.[22]
Xem thêm
Ghi chú
Chú thích
- ^ Liên hội ái hữu Tây sơn Bình định miền nam California & Quang trung Texas 1994, tr. 115.
- ^ Viện Sử học (Việt Nam) 1977, tr. 37.
- ^ “Republic of Vietnam Armed Forces [RVNAF] Strength” (bằng tiếng Anh). globalsecurity.org. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2023.
- ^ a b John T. Correll (ngày 26 tháng 6 năm 2017). “Vietnamization” (bằng tiếng Anh). airandspaceforces.com. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 8 năm 2023. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2023.
- ^ Andrew Wiest 2022, tr. 117.
- ^ Radio Free Asia 2016, tr. 224.
- ^ Vũ Ngọc Bình 1996, tr. 40.
- ^ Nathalie Huynh Chau Nguyen (ngày 1 tháng 11 năm 2016). “Untold stories: South Vietnam's forgotten soldiers” (bằng tiếng Anh). asaa.asn.au. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 5 năm 2023. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2023.
- ^ Radio Free Asia 2016, tr. 62.
- ^ “Quyết định 1568/QĐ-TTg về việc bàn giao đất khu vực Nghĩa địa Bình An, huyện Dĩ An, tỉnh Bình Dương”. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ Việt Nam. ngày 27 tháng 11 năm 2006. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 7 năm 2022. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2023.
- ^ “"Vietnam War Memorial, Tượng-đài Chiến-sĩ Việt-Mỹ"”. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2015.
- ^ “"Houston đất lành chim đậu"”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2015.
- ^ "Lễ khánh thành tượng đài kỷ niệm"
- ^ "Các Sinh Hoạt Tháng 6, 2005"
- ^ “"Phan Công Tôn – 40 năm nhìn lại: Lịch sử việc thành lập các Hội Đoàn người Việt tại tiểu bang Utah (1975-2015)"”. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2015.
- ^ "Tường Thuật Buổi Lễ Khánh Thành Tượng Đài Việt - Mỹ"
- ^ “"Khánh thành Tượng Đài Chiến Sĩ Việt-Mỹ tại Arlington, Texas"”. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2015.
- ^ “"Texas có thêm một tượng Đài Chiến Sĩ Việt - Mỹ"”. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2015.
- ^ "Australian Vietnamese War Memorial"
- ^ "ĐÀI TƯỞNG NIỆM CHIẾN SĨ TỰ DO TRẬN VONG ÚC VIỆT TẠI VICTORIA"
- ^ “"Hình ảnh tượng đài chiến sĩ Úc Việt mới được khánh thành"”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2015.
- ^ “Seattle marks 50th Republic of Vietnam Armed Forces Day” (bằng tiếng Anh). seattletimes.com. ngày 21 tháng 6 năm 2015. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2023.
Tham khảo
Sách
- Andrew Wiest (2022). The Vietnam War: 1956–75. Bloomsbury Publishing. ISBN 9781472851116.
- Radio Free Asia (2016). Việt Nam, 40 Năm Sau. Radio Free Asia. ISBN 9781632180773.
- Vũ Ngọc Bình (1996). Thuyền nhân Việt Nam, đi định cư hay hồi hương?. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia.
Tạp chí
- Liên hội ái hữu Tây sơn Bình định miền nam California & Quang trung Texas (1994). “Đặc san Quang Trung-Tây sơn: Xuân Giáp Tuất 1994”. Liên hội ái hữu Tây sơn Bình định miền nam California và Quang Trung Texas. Chú thích journal cần
|journal=
(trợ giúp) - Viện Sử học (Việt Nam) (1977). “Tập san nghiên cứu lịch sử, Số phát hành 177”. Viện Sử học (Việt Nam). Chú thích journal cần
|journal=
(trợ giúp)
Đọc thêm
- Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Nhà xuất bản Hương Quê. ISBN 9780985218201.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
Liên kết ngoài
- Quân sử Không Quân Việt Nam Cộng Hòa Lưu trữ 2007-05-04 tại Wayback Machine
- Phù hiệu các quân binh chủng Việt Nam Cộng hòa Lưu trữ 2006-02-07 tại Wayback Machine
- Huân chương & Huy chương Việt Nam Cộng hòa Lưu trữ 2008-01-06 tại Wayback Machine
- (tiếng Pháp) Vietnamese National Army gallery (May 1951-June 1954) Lưu trữ 2009-03-26 tại Wayback Machine - French Ministry of Defense archives
- (tiếng Pháp) Dalat our school Lưu trữ 2016-02-13 tại Wayback Machine
- (tiếng Pháp) Dalat archives gallery 1 Lưu trữ 2007-10-18 tại Wayback Machine / 2 Lưu trữ 2008-05-19 tại Wayback Machine
- (tiếng Anh) ARVN 1968-1975 Lưu trữ 2010-06-12 tại Wayback Machine
- (tiếng Anh) Vietnam War Timeline: 1954
![]() | Bài viết liên quan đến Chiến tranh Việt Nam này vẫn còn sơ khai. Bạn có thể giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn.
|